منو

محتوا

New Page 1

از ولادت تا هجرت
در دوازدهم مرداد 1306 شمسى ، در شهر کوچک نهاوند فرزندى به دنيا آمد که نامش را على ناميدند. پدرش ((آخوند ملااحمد)) از علماى بزرگ شهر بود که پس از سال ها تحصيل در حوزه علميه نجف و استفاده از درس ‍ بزرگانى چون آيت الله ميرزا محمد حسن شيرازى ، آيت الله ميرزا حبيب الله رشتى و آيت الله آخوند خراسانى ، به درجه اجتهاد نايل شد و به زادگاه خود برگشت و به ارشاد مردم پرداخت .
على دوران کودکى و نوجوانى را تحت تربيت درست خانواده سپرى کرد. با خواندن ، نوشتن ، قرآن ، نماز و احکام شرعى آشنا شد و سرانجام حادثه اى موجب شد که او در سنين نوجوانى وارد حوزه علميه شود. روحانى مبارزى به نام شيخ ((خطيب )) که با حکومت رضا شاه مخالفت مى کرد و بدين سبب به زندان هم رفته بود در مسجدى که ملااحمد در آن اقامه نماز جماعت مى کرد، سخن مى گفت ؛ روزى در بين صحبت هايش گفت :
((ديشب خواب ديدم فرزند کوچک آقا (ملااحمد) مورد لطف حضرت پيامبر (صلى الله عليه و آله) قرار گرفته و حضرت با دست مبارک خود، بر سر او عمامه گذاشته است )).
اين حادثه موجب شد تا على در پانزده سالگى (سال 1321) وارد حوزه علميه قم شود و در مدرسه فيضيه حجره اى تهيه نمايد.
در آن ايام رضاشاه با کشف حجاب ، مخالفت با برگزارى مجالس روضه ، متحدالشکل کردن لباس ها و اقدام هاى ديگر در صدد دين زدايى بود. او بعد از بازگشت از ترکيه بر آن شد تا همانند آتاتورک ، به مبارزه با دين و روحانيت بپردازد. در چنين دورانى ، حوزه علميه قم در انزوا به سر مى برد. مدرسه هاى علميه خلوت يا بسته بود و بسيارى از روحانيون به اجبار، خلع لباس شدند. رضاشاه از هر فرصتى استفاده نمود تا مانع فعال شدن از هر فرصتى استفاده نمود تا مانع فعال شدن حوزه هاى علميه شود. على در چنين دورانى ، در حوزه علميه قم مشغول تحصيل بود. و در نهايت تنگدستى از تحصيل دست برنداشت . مقدمات علوم اسلامى را نزد استادانى فرزانه مانند آيت الله صدوقى فراگرفت و از محضر استادان اخلاق حوزه علميه قم بهره جست . او از ابتداى طلبگى به تهذيب اخلاق ، ساده زيستى ، نظم و استفاده از فرصت ها اهميت بسيار مى داد. پشتکار او موجب شد تا دروس مقدمات و سطح حوزه را به پايان برساند و وارد عالى ترين مرحله دروس حوزه شود. على سال ها در درس خارج آيت الله بروجردى و امام خمينى شرکت کرد و از خرمن دانش آن ها، خوشه ها چيد.
بسيارى از خطبه هاى نهج البلاغه را حفظ بود. علاقه بسيارى به اهل بيت داشت و هماره در مجالس سوگوارى شرکت مى کرد. بسيار محتاط بود و از غيبت و دروغ بسيار پرهيز مى جست و به درس و بحث علاقه وافرى نشان مى داد.
 

گلى در بوستان حوزه
علامه طباطبايى با ورود به حوزه علميه قم فلسفه را در حوزه احيا کرد، قدوسى مقدمه اى از دروس هيئت و فلسفه را نزد او فراگرفت اخلاق ، علم و فروتنى علام طباطبايى همه شاگردانش را شيفته خود ساخته بود. وى پس ‍ از آشنايى با سجاياى عالى عرفانى استاد، از هر فرصتى استفاده مى جست و از رهنمودهاى اخلاقى آن عارف وارسته ، براى تهذيب نفس استفاده مى نمود.
در آن دوره افکار کمونيستى در بين جوانان رسوخ پيدا کرده و حزب توده تبليغات گسترده اى در کشور به راه انداخته بود. بسيارى از دانشگاهيان به افکارالحادى پناه برده بودند. علامه طباطبايى بر آن مى شود که درسى خصوصى براى شاگردان ممتازش برقرار نمايد تا نخستين هسته مقاومت عليه افکارالحادى را در حوزه علميه قم بنيان نهد. شهيد مطهرى ، شهيد بهشتى ، امام موسى صدر، شهيد صدوقى و برخى ديگر در اين جلسات شرکت مى کردند. شبهات فلسفى نو در اين جلسه ها، از سوى شاگردان طرح مى شد و علامه طباطبايى به پاسخ گويى آن ها بر مى خاست . ثمره اين کلاس ها، کتاب ((اصول فلسفه و روش رئاليسم )) نوشته علامه طباطبايى است .
آقاى قدوسى روز به روز به علامه طباطبايى علاقه مندتر مى شد. او از رهنمودهاى سازنده اخلاقى استاد بخوبى استفاده کرد و بدين سان توانست تحت تربيت او، به خود سازى بپردازد. رابطه شاگرد با استاد آنچنان گرم و صميمى بود، که وى در سال 1334 ش . با دختر ايشان ازدواج نمود.
 

مجاهد پيرو امام
آيت الله قدوسى با انديشه هاى سياسى امام خمينى بخوبى آشنا بود. او پس ‍ از افشاگيری هاى امام خمينى در سال 1341 که عليه لايحه کاپيتولاسيون و ديگر مصوبات خائنانه دولت و مجلس صورت پذيرفت ، هماره همدوش ‍ هم فکرانش به پشتيبانى از قيام همت گماشت . او در قيام 15 خرداد 1342 و تبعيد امام خمين در 13 آبان 1342 همراه همه طلبه ها، استادان و مردم انقلابى به صحنه آمد و به مبارزه با رژيم پهلوى پرداخت . اوج مبارزات آيت الله قدوسى در آن دوران ، همکارى گسترده او با هيات مدرسين بود. هيات مدرسين نخستين تشکيلات منسجم روحانيت بود که در سال 1337. در زمان مرجعيت آيت الله العظمى بروجردى تاءسيس شده بود. اين هيات در سال هاى 1341 - 1342 بسيار فعال بود. اعلاميه هاى فراوان از سوى هيات مدرسين در سراسر کشور پخش و جنايت هاى رژيم پهلوى برملا شد. هيات مدرسين با انتشار اعلاميه ها، پشتيبانى اساتيد حوزه علميه قم از نهضت امام خمينى را به مردم آشکار ساخت .
اين هيات که بعد به گروه يازده نفرى شهرت يافت (و امروزه با نام جامعه مدرسين شناخته مى شود) نخستين هسته مبارزه مخفى عليه رژيم پهلوى بود و در پوشش اهداف اصلاحى نظام آموزشى حوزه علميه قم ، به فعاليت هاى سياسى مى پرداخت . آيت الله قدوسى از بنيانگزاران اين هيات بود. هياءت مدرسين در سال 1345 به دست ساواک کشف و افراد آن تحت تعقيب ماموران پهلوى قرار گرفتند. آيت الله قدوسى در اين ماجرا دستگير شد. اما چون ساواک نتوانسته بود مدارکى عليه او پيدا کند، پس از چند ماه از زندان آزاد شد.
آيت الله قدوسى پس از آزادى ، در تابستان 1345 به زادگاه خود برگشت و به اقامه نماز جماعت در مسجد جامع نهاوند پرداخت . او پس از نماز منبر مى رفت و هميشه در ضمن سخنرانى از امام خمينى ياد مى کرد. ساواک چند بار به وى تذکر داد که نبايد اسمى از امام خمينى برده شود اما او نمى پذيرفت . بدين علت سخنرانى او تعطيل شد و آيت الله قدوسى به قم برگشت .
آيت الله قدوسى در دوران مبارزات در حالى که بسيارى از انقلابيون در زندان هاى رژيم پهلوى به سر مى بردند به خانواده هاى آنان رسيدگى مى کرد.
در همين ايام تبعيد امام به ترکيه ، موجب شد که انقلابيون از ضعف رهبرى رنج ببرند. بسيارى از جوانان انقلابى که مسلحانه با رژيم مبارزه مى کردند در خطر التقاط فکرى گرفتار آمده بودند. آيت الله قدوسى با اغلب اين افراد تماس داشت و ضمن نشست هاى مختلف آ نها را هدايت مى کرد.
 

پايگاه فضيلت
ايام پديدارى مدرسه حقانى از فصول درخشان زندگى آيت الله قدوسى است . آيت الله قدوسى با هم فکرى برخى از استادان برجسته انقلابى حوزه علميه در پى تغييرات بنيادى در ساختار ادارى - آموزشى حوزه علميه قم برمى آيد. بدين خاطر تصميم مى گيرند نقشه خود را ابتدا در مدرسه اى آغاز نمايند تا پس از موفقيت ، در سراسر حوزه هاى علميه اجرا نمايند. آيت الله العظمى ميلانى که با برنامه هاى اصلاحى آنان موافق بود مدرسه علميه اى را در قم به آن ها واگذار مى نمايد.
مدرسه حقانى در سال 1343 با مديريت آيت الله قدوسى و با همکارى شهيد بهشتى ، آيت الله مصابح يزدى ، آينت الله جنتى آغاز به کار مى نمايد. آيت الله قدوسى با دعوت از اساتيدى با تجربه و انقلابى مانند آيت الله مشکينى ، آيت الله جنتى ، آيت الله محمدى گيلانى ، بنيه علمى مدرسه را تقويت نمود. نظم در حوزه هاى علميه در جايگاه خود قرار نداشت . مدرسه حقانى نخستين مدرسه علميه قم بود که بسيار منظم بود. آيت الله قدوسى نظم شديدى را در مدرسه به اجرا درآورد. و در مدت چهارده سال اداره مدرسه ، هماره به رعايت مقررات مقيد بود. حضور و غياب در کلاس ، برگزارى امتحانات و پيگيرى مدام رشد علمى - اخلاقى طلاب از امتيازات اين مدرسه بود.
اندک اندک آوازه مدرسه حقانى به همه جا پخش شد. بسيارى از جوانان به اين مدرسه روى آوردند و تجمع انبوه استادان جوان و انقلابى در مدرسه ، ساواک را به هراس انداخت . مدرسه حقانى پايگاه مبارزان شناخته شده بود. ساواک بارها به مدرسه حمله کرد، اما به دليل مديريت کارآمد آيت الله قدوسى کارى از پيش نبرد.
در آن زمان آموزش زبان انگليسى در حوزه هاى علميه مطلوب نبود اما در مدرسه حقانى براى آشنايى طلاب با زبان هاى خارجى ، به اين مهم اقدام ورزيد. برخى از دروس دانشگاهى مانند جامعه شناسى ، روان شناسى و اقتصاد نيز در اين مدرسه از سوى استادان دانشگاه تدريس مى شد.
برخى از کتاب هاى درسى حوزه ، کتاب هاى آموزشى نبودند. سبک نگارش آن ها براى تدريس مناسب نبود و بسيار از متون درسى براى قرن هاى پيشين تدوين شده بود. مدرسه حقانى نخستين گام را براى تغيير کتب درسى برداشت . کتاب ((صرف ساده )) بسيار شيوا و روان از سوى دو تن از استادان مدرسه تدوين شد و به عنوان متن درسى در مدرسه تدريس ‍ گرديد.
آيت الله قدوسى هماره طلبه ها را به تهذيب اخلاق سفارش مى کرد. درس هاى اخلاق او، هر هفته روح تشنه طلاب را با پندهاى آسمانى سيراب مى ساخت . خطبه همام و برخى ديگر از سخنان روح بخش امام على (ع) را براى طلبه ها، از حفظ مى خواند و با صدايى لرزان و چشمانى گريان طلاب را با اوصاف پرهيزگاران آشنا مى ساخت .
بسيار مواظب بود که طلبه ها گرفتار غيبت ، دروغ و سخنان لغو نشوند. هماره طلبه ها را به خواندن نماز شب سفارش مى کرد و مى گفت : افرادى که در ظاهر مقدس تر از شما بودند و بعدها منحرف شدند و روحانى نمايانى که حوزه را رها کرده ، با رژيم همکارى کردند. همه در اين مسايل اشکال داشتند.
ايشان نيمه هاى شب به مدرسه مى رفت تا ببيند که طلبه ها براى نماز شب بر مى خيزند يا نه .
قدوسى با تمام توان در راه پيشبرد هدف هاى اصلاحى مدرسه تلاش مى کرد. رهبر انقلاب ، حضرت آيت الله العظمى خامنه اى در اين باره فرموده است :
((چند خصوصيت در ايشان وجود داشت . که نه تنها من ، بلکه همه را جذب مى کرد، يکى از آن  ها صداقت و صفاى اين مرد بود... خصوصيت دوم پرکارى و پشتکارى ايشان بود... اگر رياست مدرسه حقانى با کسى غير از آقاى قدوسى بود من باور نمى کردم که اين مدرسه به اين اندازه از ارزش و آثار مى رسيد.
مدرسه حقانى از زمانى که آيت الله قدوسى مديريت آن را بر عهده گرفت ، تا پيروزى انقلاب اسلامى ، يکى از سنگرهاى مبارزه در برابر رژيم پهلوى بود. طلاب مدرسه همگى مقلد امام بودند. ساواک بارها به مدرسه يورش برد و شمارى از طلبه ها را دستگير کرد. بسيارى از اعلاميه ها در اين مدرسه تکثير مى شد.
مدرسه حقانى ، مدرسه علميه نمونه قم بود. نظام آموزشى و ادارى مدرسه چنان به موفقيت رسيد که متوليان بسيارى از مدارس علميه قم و مشهد از الگوى موفق اين مدرسه درس گرفته ، به اصلاح نظام ادارى - آموزشى مدارس پرداختند.
بسيارى از طلاب جوان ، با علم ، خوشفکر، متقى و آگاه به مسايل سياسى اين مدرسه ، پس از پيروزى انقلاب اسلامى در مسئو ليت هاى اجرايى ، قضايى و سياسى ، خدمت هاى شايانى به انقلاب نمودند.
 

مکتب توحيد
زنان نيمى از پيکر جامعه اند. رژيم پهلوى با ترويج فحشا و بى بندبارى نيمى از نيروى فعال جامعه را از سازندگى کشور، دور ساخته بود. افکار کمونيستى در دانشگاه ها غوغا مى کرد. آيت الله قدوسى در سال 1352 با تاسيس ((مکتب توحيد)) در قم ، گام بزرگى براى تحصيل علوم اسلام خواهران برداشت . قدوسى بار تجربه موفق اداره مدرسه حقانى توانست کانونى براى تربيت خواهران متعهد و متخصص فراهم سازد. بسيارى از خواهران در اين مرکز با علوم اسلامى آشنا شده ، سپس به تبليغ فرهنگ اسلامى و هدايت زنان جامعه پرداختند.
 

پيشتازان عدالت اسلامى
آيت الله قدوسى همراه روحانيت مبارز در برپايى راهپيمايی ها نقش رهبرى داشت . او در کميته استقبال از امام ، بسيار زحمت کشيد. پس از پيروزى انقلاب ، از سوى امام ماءموريت يافت تا در دادگاه هاى انقلاب به قضاوت بپردازد. چه اينکه بسيارى از مسئولان بلند پايه رژيم پهلوى ، فرماندهان ارتش و ساواک که در شهادت هزاران نفر نقش داشتند، دستگير شده بودند.
مدتى بعد وى از سوى امام مامور اداره امور ستاد انقلاب اسلامى در قم مى شود و با ورود امام به قم ، آيت الله قدوسى در دفتر ايشان به خدمت مشغول مى شود.
آن روزها دادگاه هاى انقلاب در شهرها، بدون هماهنگى با يکديگر کار مى کردند. اوايل پس از انقلاب ، به دليل فروپاشى رژيم ، ارکان ادارى کشور از هم پاشيده شد. بنابراين نياز بود که دادگاه هاى انقلاب در يک هدف مشترک قرار بگيرند و سازماندهى شوند. بدين علت امام خمينى ، در سال 1358، آيت الله قدوسى را به دادستانى کل انقلاب بر مى گزيند. محاکمه ساواکی ها، مسئولان رده بالاى رژيم پهلوى و ضدانقلابيون بر عهده دادگاه هاى انقلاب بود.
گروه التقاطى فرقان با ترور آيت الله مطهرى و برخى از سران سياسى - فرهنگى خطر بزرگى براى انقلاب بود. آيت الله قدوسى توانست با کمک سپاه پاسداران انقلاب اسلامى ، اعضاى اين گروهک ضد انقلاب را شناسايى و دستگير نمايد.
آيت الله قدوسى در طول مدت تصدى رياست دادستانى انقلاب ، از مزاياى قانونى شغل خود استفاده نکرد. او حتى حاضر نشد در منزل مصادره اى که در اختيارش گذاشته بودند، اقامت کند. مى گفت : ((بگذاريد جنازه ام را از منزل مصادره اى بيرون نياورند.)) سرانجام ؛ اصرار دوستان بر سکونت در منزل مصادره اى را نپذيرفت و منزلى اجاره کرد.
رياست قوه قضائيه پس از تصويب قانون اساسى ، به شوراى عالى قضايى سپرده شد. آيت الله قدوسى نيز عضو شوراى عالى قضايى بود. او با هم فکرى شهيد بهشتى توانست وضعيت نابسامان قوه قضائيه را سروسامان بخشد. آيت الله قدوسى بر اين باور بود که بايد تغييرات اساسى در نظام قضايى کشور انجام پذيرد. او مى گفت : با تغييرات ظاهرى و عوض ‍ کردن چند مهره نمى توان دادگاه و قوه قضايى اسلامى ايجاد کرد. قوه قضائيه و دادگسترى که از رژيم طاغوت باقى مانده است ، سرتاسر آن خراب است ؛ از قوانين قضايى گرفته تا سيستم ادارى و بسيارى از افراد آن .
قدوسى براى دادگاه ها و دادسراهاى انقلاب قوانين و مقررات ويژه اى تهيه کرده هماره با مجلس شوراى اسلامى در ارتباط بود، با سعى او کميسيون ويژه اى در مجلس براى وضع قوانينى اسلامى براى قوه قضائيه ، تاسيس ‍ شد هرگاه به مشکلى بر مى خورد و هيچ راهى براى بر طرف کردن آن پيدا نمى کرد، نزد امام خمينى مى رفت و از ايشان نظر مى خواست .
آيت الله قدوسى در دورانى پرآشوب که گروهک هاى ضدانقلاب فاجعه مى آفريدند ليبرالها به پشتيبانى رييس جمهور، بنى صدر بسيارى از مسئوليت هاى کليدى کشور را در دست داشتند، به سروسامان دادن نظام قضايى کشور پرداخت .
 

وصل جانان
محمد حسن ، فرزند بزرگ آيت الله قدوسى دانشجوى رشته جامعه شناسى دانشگاه مشهد در 17 شهريور 1357، در مشهد زخمى شد و پس از پيروزى انقلاب اسلامى در تاسيس انجمن اسلامى دانشگاه مشهد بسيار فعال بود. با شروع جنگ تحميلى ، به جبهه رفت و در پانزدهم دى 1359 در هويزه به شهادت رسيد. آيت الله قدوسى پس از شنيدن خبر شهادت فرزند، در حالى که قطرات اشک از چشمانش جارى بود به همسرش مى گويد:
((مواظب باش براى چيزى که در راه خدا داده اى ، طاقت خود را از دست ندهى و ضجه و ناله نکنى !))
شهادت آيت الله بهشتى و 72 تن از ياران انقلاب در هفتم تير 1360، براى آيت الله قدوسى که بيش از بيست سال با او آشنايى داشت بسيار دردآور بود. قرار بود آيت الله قدوسى هم در آن جلسه شرکت کند، اما خداوند نخواسته بود که آن روز پيمانه عمرش به سرآيد.
هنوز يک ماه از شهادت آيت الله بهشتى نگذشته بود، که فاجعه انفجار نخست وزيرى و شهادت رجايى و باهنر، ضربه اى سهمگين بر روح آيت الله قدوسى وارد مى سازد.
آيت الله قدوسى در انتظار شهادت بود. بسيارى از دوستان قديمى و صميمى اش به فيض شهادت نايل شده بودند. سرانجام او نيز به آرزوى خود رسيد و در صبح شنبه ، 14 شهريور 1360، يک هفته پس از شهادت شهيدان رجايى و باهنر، با بمبى که منافقين در دادستانى کار گذاشته بودند، به شهادت رسيد و به ياران خود پيوست .
امام خمينى در پيام به مناسب شهادت آيت الله قدوسى مى نويسد:
بسم الله الرحمن الرحيم
انا الله و انا اليه راجعون
با کمال تاسف و تاءثر، حجة الاسلام شهيد قدوسى به دوستان شهيد خود پيوست . شهيدى عزيز که ساليان دراز در خدمت اسلام بود و اخيرا مجاهدات او در راه انقلاب بر همگان روشن است . اين جانب ساليان طولانى از نزديک با او سابقه داشتم و آن بزرگوار را به تقوا و حسن عمل و استقامت و تعهد در راه هدف مى شناختم . شهادت بر او مبارک ، و فوزالى الله و خروج از ظلمات به سوى نور بر او ارزانى باد...


اماکن زيارتی

 حرم مطهر حضرت معصومه (س)

 زندگینامه حضرت

 فضائل حضرت

زیارتنامه حضرت

تاریخ حرم مطهر

فرهیختگان حرم

شخصیتهای تاریخی حرم

ستارگان حرم 

آستانه مقدسه

 مسجد مقدس جمکران

 بقاع متبرکه



لینکهای مفید

 سايت مقام معظم رهبري
 
 مجلس شوراي اسلامي
پايگاه اطلاع رساني دولت
پايگاه اطلاع رساني وزارت كشور
استانداری قم
سامد
portal mardom

         

 

کلیه حقوق این سایت متعلق به اداره کل میراث فرهنگی , صنایع دستی و گردشگری استان قم میباشد.

آدرس: قم بلوار پانزده خرداد. کوچه 7/1 تلفن : 27-37603426  نمابر : 37603425  سامانه جامع اطلاعات گردشگري ( گويا ) :  09669  پست الكترونيكي :  info@qommiras.ir