منو

محتوا

New Page 1

به مناسبت سيزدهمين سالگرد ارتحال ملکوتى عالم عامل و محقق فرزانه و مدافع مخلص حريم ولايت، حضرت آيت اللّه شيخ محمد رضا طبسى (قدس سره) نگاهى مى‏افکنيم بر سيماى درخشان او و قبسى بر مى‏گيريم از حيات سرشار از کوشش و اخلاص او.

در هجدهم شعبان سال 1322 هجرى قمرى آن گاه که پدر و مادرش به زيارت ثامن الحجج مشرف شده بودند پا به عرصه حيات نهاد. پدرش که از صالحان و تقواپيشگان و ارادتمندان امام هشتم (ع)بود، نامش را محمد رضا گذاشت. دوران کودکى و نوجوانى را در طبس گذرانيد و مبادى علوم را نزد پدر و سيد محمد على معروف به ميرزا جعفر فرا گرفت. به سال 1327 هجرى قمرى به فرمان پدر به مشهد مهاجرت کرد. در آن هنگام، او پانزده بهار را پشت سر نهاده و با شور و شوقى زايد الوصف براى ادامه تحصيل در حوزه مشهد رحل اقامت افکنده بود.

مقدمات و بخشى از مرحله سطح را نزد اساتيد معروف حوزه مشهد آموخت: ادبيات عرب را نزد اديب نيشابورى، اصول را نزد شيخ کاظم دامغانى، قوانين را نزد ميرزا محمد حسين شهرستانى و شرح لمعه را نزد سيد محمد باقر مدرس. اما حوزه مشهد نمى‏توانست عطش او را براى فراگيرى علوم مختلف اسلامى فرونشاند. از اين رو به حوزه علميه قم هجرت کرد. در آغاز به تکميل مرحله سطح پرداخت: مکاسب شيخ انصارى و کفایة الاصول آخوند خراسانى را نزد عالم فرهيخته، آيت حق، سيد على يثربى کاشانى، رسائل شيخ انصارى را نزد آيت اللّه العظمى مرحوم سيد محمد تقى خوانسارى و رياض المسائل را نزد جمال السالکين، عارف و فقيه نامور آيت اللّه ميرزا جواد آقا ملکى تبريزى فرا گرفت. سپس به درس خارج فقه و اصول را يافت. در اين مرحله هفت سال از محضر حاج شيخ عبدالکريم حايرى يزدى، مؤسس حوزه علميه قم، بهره گرفت. فلسفه و علوم عقلى را از محضر فيلسوفان فرزانه ميرزا على اکبر يزدى و سيد ابوالحسن رفيعى قزوينى و فصوص الحکم محيى الدين عربى را نزد عارف و عالم بلند آوازه حضرت آيت اللّه العظمى محمدعلى شاه آبادى فرا گرفت. وى در مدت اقامت خود در قم همواره ملازم استاد و مراد و محبوب خود ميرزا جواد آقا ملکى تبريزى (ره) بود و از آن استاد الهى اخلاق و سير و سلوک مى‏آموخت.

محقق جوان ما در حالى که مجتهدى توانا بود و به دريافت چندين اجازه اجتهاد نايل آمده بود، باز هم از طلب علم علوم باز نايستاد و پس از چند سال اقامت در قم به نجف اشرف مهاجرت کرد. در حوزه نجف در دروس فقه و اصول اعلام و بزرگانى چون ميرزا محمد حسين نايينى، آقا ضياءالدين عراقى، شيخ محمدحسين اصفهانى معروف به کمپانى، ميرزا على ايروانى و سيدابوالحسن اصفهانى شرکت جست و بهره‏ها گرفت. او از اصحاب مورد اعتماد و از اعضاى دفتر استفتائات آيت اللّه العظمى سيد ابوالحسن اصفهانى - مرجع مقتدر و مورد توجه خاص امام عصر - ارواحناه فداه - بود و حدود پانزده سال از محضر پر فيض او استفاده نمود. وى در همين زمان از مباحث کلامى و تفسيرى عالم عامل و محقق مشهور آيت اللّه شيخ محمد جواد بلاغى نيز بهره‏ها گرفت و ذخيره‏ها اندوخت.

استاد طبسى در تمام اين مراحل به عنوان عالمى جدى و پرکار و خستگى‏ناپذير مطرح بود و همگان به او به ديده عظمت مى‏نگريستند.

محقق بزرگوار ما به تواضع، سعه صدر، خلق نيک، علو همت، بلندى انديشه، ورع، تقوا، عفت و حيای آراسته بود، چنانکه سيماى ظاهرى او نيز پرجاذبه بود. او به بزرگان تعظيم مى‏کرد و با خردسالان با مهر و عطوفت برخورد مى‏نمود. همواره در سلام بر ديگران اعم از صغير و کبير، وضيع و شريف سبقت مى‏گرفت. ساده زيستى و بى‏اعتنايى به زخارف دنيا شيوه او بود. او تا پايان عمر در خانه‏اى قديمى و محقر زيست و از دنيا جز به قدر ضرورت برنگرفت و قناعت را همواره پيشه خود ساخت.

 

طبسى از ديدگاه علما و بزرگان

تعداد زيادى از مراجع و شخصيت‏هاى بزرگ علمى معاصر محقق طبسى درباره مقام شامخ و علمى و عملى او سخن گفته‏اند، که در اين مقال، فقط سخن تنى چند از آنان را مى‏آوريم:

1 - مرحوم محقق نايينى

« جناب عالم عامل، فاضل کامل، تکيه‏گاه عالمان تقوا پيشه و فضلا، ثقةالاسلام حاج شيخ محمدرضا طبسى - که همواره خدا او را تأييد کند - از جمله کسانى است که تمام توان خود را در طلب علم و عمل به کار گرفته تا به درجه والاى اجتهاد نايل آمده و به صلاح و ارشاد قرين گرديده است. او مى‏تواند به احکامى که به شيوه متداول ميان مجتهدان بزرگ استنباط مى‏کند، عمل مى‏کند.»

( ماه صفر سال ) 1349

2 -  آقا ضياء عراقى

« عالم عامل و فاضل کامل، تکيه گاه و پشتيبان فقهاى راشدين و عماد فضلا و مجتهدين، شيخ بزرگوار و پاک سرشت، رکن مورد اعتماد، غوّاص درياى دانش و محور تقوا و حلم، افتخار اعلام، شخصيت مورد وثوق و سربلند و ستوده همگان، کنز عرفان و نحرير زمان، دانشور راه يافته (به قله کمال) ، شيخ محمد رضا طبسى که از وطن خود به نجف مهاجرت کرد و با جديت و کوشش فراوان در محضر بزرگان و بهره‏گيرى از عنصر زمان چنان کوشيد که به مقصود نايل آمد و مجتهدى عادل گرديد، پس او را سزد که به آن چه استنباط کند، عمل نمايد و در مسايلى که اجتهاد کند، تقليد بر او حرام است و او از همان اختياراتى برخوردار است که مجتهدان در زمان غيبت امام عصر(عج) از آن برخوردارند و او را به تقواى الهى توصيه مى‏کنم که بهترين زاد راه آدمى است.»

( سال 1349ق)

3 - سيد ابوالحسن اصفهانى

« ... جناب عالم وعامل و فاضل کامل، صاحب انديشه قوى و سليقه مستقيم، صفىّ و زکىّ (دوست صميمى و برگزيده و نيکوکار) مورد اطمينان، ثقةالاسلام شيخ محمدرضا طبسى - دامت تأييداته - از کسانى است که عمر خود را در تحصيل علوم شرعى و تنقيح مبانى نظرى آن صرف کرده و در محضر جمعى از بزرگان و بر اين حقير، مدت زيادى افاده و استفاده و تحقيق و تدقيق و جدّ و جهد پرداخته تا آن که از عالمان برجسته گرديده، از آنان که مشاراليه بالبنان (آن که همگان او را با انگشتان به يکديگر نشان مى‏دهند و زبانزد خاص و عام است) گرديده است ؛ پس او را سزد که به احکامى که به روش متداول ميان اعلام استنباط مى‏کند، عمل کند، و به او اجازه دادم که آن چه را روايت آن از طريق من به صحت پيوسته است روايت کند...»

( سال 1348ق)

4 - شيخ عبدالکريم حايرى، بنيان گذار حوزه علميه قم

« (آيت اللّه طبسى) مدتى طولانى در درس من حاضر شده و با جديت و کوشش فراوان به تنقيح مسائل شرعى از مبانى نظرى آن به انسان که در ميان عالمان عامل متداول است، پرداخته است، پس خداى را بر اين نعمت عظمى و عطیّه کبرى ( نعمت و بخشش بزرگ) شکر کند و سپاس گويد...»

5 - فرزانه فرهيخته و کتابشناس بزرگ، صاحب کتاب گران سنگ الذريعة، مرحوم شيخ آقا بزرگ تهرانى

« چون در روز مبعث خاتم پيامبران (ص) از سامراء به نجف اشرف براى زيارت سرور اوصياء اميرالمؤمنين (ع)شرفياب گشتم، از حسن اتفاق برخورد کردم به دانشور مورد اعتماد بزرگان و دست پرورده مجتهدان بزرگوار، عالم عامل و فاضل کامل، داراى مزاياى ارجمند و آثار زيبا و ارزشمند، محقق مدقق، صاحب تأليفات ممتع و آثار کم نظير، فخر شيعه و مايه قوام شريعت، علامه پارساى تقوا پيشه، مولانا حاج شيخ محمدرضا مشهور به مروّج طبسى قمى - که خداى امثال وى را فراوان کند و شريعت محمدى را به وجود او تأييد نمايد...»

( سال 1351ق)

6 - صاحب دائرةالمعارف عظيم اعيان الشيعه، مرحوم آيت اللّه سيد محسن جبل عاملى در ضمن اجازه‏اى از علامه طبسى اين گونه تعبير مى‏کند:

« ... برادر الهى، عالم عامل، فاضل کامل، زبدة العلماء و عمدة الفضلاء، مولانا الشيخ محمدرضا مشهور به مروّج طبسى...»

( سال 1352ق)

7 - محمدباقر بيرجندى خراسانى، صاحب کبريت الاحمر که عالمى بسيار دقيق و محدثى خبير بوده است در ضمن اجازه‏اى که به محقق طبسى داده است از او اين گونه تعبير کرده است:

« جناب مؤيد يگانه، عالم کامل فرزانه، پيشتاز فضلاى متبحّر و زبده عالمان مکرّم محترم، فخر اعلام و مروّج احکام، شيخ جليل نبيل ( استاد بزرگ شريف) ...»

( سال 1349ق)

8 - حکيم متأله و عارف بى‏بديل، شيخ محمدعلى شاه آبادى

« و از جمله کسانى که در خلوت و جلوت، و در شب و روز به کشف حقايق و دقايق دانش دين پرداخته و مسايل دينى را بر بنيادهاى آن استوار ساخته و حلال و حرام دين را از آن استنباط کرده تا آن که مدال افتخار « انتم افقه الناس اذا عرفتم معانى کلامنا» را دريافت کرد. آن که در راه صدق و صفا و سلوک کرده و مراتب قرب و کمال را نور ديده و به آسمان دانش و تقوا عروج کرده، همنام مولاى ما و اميد ما حضر رضا-عليه آلاف التحیة و الثناء- ، حاج شيخ محمدرضا طبسى است...»

 

آثار و کتب محقق طبسى

مرحوم آيت اللّه طبسى از جمله دانشمندانى بود که در سنگر دين با حربه قلم، دلسوزانه به دفاع از دين مى‏پرداخت. حاصل اين مرزبانى، سى و پنج کتاب و رساله است که به بعضى از آن ها اشاره مى‏کنيم:

-1  گاه با عزمى استوار از حريم پدر ولايت، مدافع موّحد خاتم پيامبران (ص) يعنى حضرت ابوطالب دفاع مى‏کرد و در اثرى ماندگار و ممتع به معرفى آن يگانه مدافع رسول اکرم (ص)در سخت‏ترين شرايط مى‏پرداخت و پرده‏هاى ابهام را که از سوى دشمنان فرزندش على (ع) پديد آمده است، کنار مى‏زد و به اين هم بسنده نمى‏کرد و هر ساله در روز رحلت غمبار جناب ابوطالب به سوگ مى‏نشست ومجلس ذکر مصيبت ترتيب مى‏داد. کتاب منیةالراغب فى ايمان ابى طالب که تحت عنوان « ابوطالب يگانه مدافع اسلام» ترجمه شده است.

-2  گاه مشعل هدايت به دست مى‏گرفت و به بيرون راندن ديو سيرتان و انديشه‏هاى ناباب آن ها از حوزه دين همت مى‏گماشت:

الف) مصباح الهدى فى الرد على القاديانیة

ب) قاديانى چه مى‏گويد؟

ج) الصوفیة المبتدعة

-3  گاه به تشييد پايه‏هاى دين مى‏پرداخت و اصول عقايد را مى‏نگاشت:

-1  الاعتقادات

-2  دروس فى العقيدة و العقائد

-3  تبصرة المتعلمين فى عقائد المؤمنين

-4  عقد الفرائد فى اصول العقائد

-5  القول الفصيح فى اصول الدين الصحيح

-6  الشيعة و الرجعة

-7  اثبات الرجعة

-8  الامام الغائب

-9  ذخيرة العباد فى ما يتعلق بالمعاد

و...

-4  گاه در محضر بزرگان زانوى تلمّذ به زمين مى‏زد و از خرمن دانش آن ها خوشه‏هاى فقه و اصول مى‏چيد:

-1  تقريرات بحث آيت اللّه العظمى سيد ابوالحسن اصفهانى

-2  تقريرات بحث آيت اللّه العظمى شيخ محمد حسين نايينى

-3  تقريرات بحث آيت اللّه العظمى شيخ ضياءالدين عراقى

-5  گاه خود دامن همت به کمر مى‏زد و براى افزايش بصيرت دانشجويان و متعلمان يا براى راهنمايى بندگان خداى سبحان، قلم مى‏زد:

-1  ذخيرة الصالحين فى شرح تبصرة المتعلمين ( دوره فقه استدلالى)

-2  رسالة فى الحج

-3  رسالة فى المعاطاة

-4  مباحث فى علم الاصول

-5  طريق النجاة (رساله عمليه ايشان)

-6  گاه به قرآن روى مى‏آورد و به تفسير آن مى‏پرداخت

-1  جامع البيان فى تفسير القرآن

-2  تفسير سوره عمّ

-7  و در پايان به سوى مشعل هدايت و سفينه نجات روى آورد

-1  مقتل الامام الحسين (ع)

-2  النهضة الحسينیة و الدعوة الالهیة

 

همراه با امام، همگام با انقلاب

-1  يکى از اهداف شوم رژيم مستبد شاهنشاهى از تبعيد امام خمينى (ره) از ترکيه به نجف اشرف به خيال خام او کوچک کردن امام و محو کردن شخصيت ايشان در پرتو شخصيت‏هاى بزرگ علمى حوزه نجف بود. محقق طبسى از جمله کسانى بود که براى تعظيم و تکريم هر چه بيشتر امام و ناکام گذاشتن دشمنان اسلام، تا چهل کيلومترى نجف اشرف به استقبال امام شتافت و با آگاهى و بصيرت مى‏گفت و بر اين گفته پاى مى‏فشرد که بايد از زحمات اين مرد (يعنى امام خمينى) تقدير به عمل آورد.

-2  در همان راستا حرکت زيباى ديگرى را از محقق طبسى شاهد هستيم. ايشان پس از ورود امام به نجف اشرف و تشکيل نماز جماعت يشان در مسجد شيخ انصارى (ره) به منظور تأييد و تجليل و تثبيت موقعيت امام، نماز جماعت خود را در حرم مطهر اميرمؤمنان (ع) تعطيل کرد و در نماز جماعت امام شرکت مى‏نمود.

-3  هم چنين ايشان از جمله عالمان آگاه و بزرگوارى بودند که براى خنثى کردن حرکت کور دشمنان اسلام، در تأييد و حمايت از امام خمينى اعلاميه صادر کردند و تلگرام فرستادند.

-4  اين رجل الهى و شير بيشه علم و تقوا و کياست در دفاع از اسلام و امام در ضمن تلگرافى که حاکى از قوت ايمان و فراستى مؤمنانه است خطاب به عَلَم نخست وزير وقت رژيم شاهنشاهى مى‏نويسد: « کارى نکن که عَلَم بر تو سنگين گردد.»

-5  ايشان حمايت از امام خمينى (ره) را حمايت از امام زمان (ع) مى‏دانستند.

-6  در جريان دفاع مقدس، ديگران را به شرکت فعال در جبهه تشويق مى‏کرد و همواره آرزو مى‏کرد که اى کاش پيرى و ضعف قوا مانع ايشان از رفتن به جبهه نبود و مى‏توانست دوشادوش رزمندگان اسلام از حريم کشور امام زمان - ارواحناه فداه - دفاع کند.

-7 ايشان به اين اکتفا نکرد و فرزند رشيدش آقا محمدصادق را در جريان دفاع مقدس تقديم انقلاب کرد و افتخار پدر شهيد بودن را نيز به دست آورد.

 

عروج به سوى معبود

مرحوم آيت اللّه طبسى پس از سال‏ها رنج و زحمت طاقت فرسا در راه اعتلاى دين، رو به افول نهاد. در سال 1399 ه.ق به بيمارى جانکاهى که از کثرت اشتغال به تأليف و اهتمام در امر دين پديد آمده بود مبتلا گرديد و سرانجام در بيست و پنجم ماه ربيع الاول سال 1405 نداى حق را لبيک گفت و رخ در نقاب خاک کشيد. پيکر پاک و مطهر اين عالم ربانى در جوار حضرت فاطمه معصومه (س) در حجره 38 صحن بزرگ به خاک سپرده شد.

« عاش سعيدا و مات سعيدا»


اماکن زيارتی

 حرم مطهر حضرت معصومه (س)

 زندگینامه حضرت

 فضائل حضرت

زیارتنامه حضرت

تاریخ حرم مطهر

فرهیختگان حرم

شخصیتهای تاریخی حرم

ستارگان حرم 

آستانه مقدسه

 مسجد مقدس جمکران

 بقاع متبرکه



لینکهای مفید

 سايت مقام معظم رهبري
 
 مجلس شوراي اسلامي
پايگاه اطلاع رساني دولت
پايگاه اطلاع رساني وزارت كشور
استانداری قم
سامد
portal mardom

         

 

کلیه حقوق این سایت متعلق به اداره کل میراث فرهنگی , صنایع دستی و گردشگری استان قم میباشد.

آدرس: قم بلوار پانزده خرداد. کوچه 7/1 تلفن : 27-37603426  نمابر : 37603425  سامانه جامع اطلاعات گردشگري ( گويا ) :  09669  پست الكترونيكي :  info@qommiras.ir